W Skalbmierzu uczczono 82. rocznicę pacyfikacji miasta, której 5 sierpnia 1944 roku dokonały oddziały niemieckie wspierane przez żołnierzy Ukraińskiego Legionu Samoobrony.
Tegoroczne obchody odbyły się w nieco zmienionej formule. Ze względu na panujące ekstremalne upały oraz troskę o zdrowie i bezpieczeństwo wszystkich uczestników podjęto decyzję o ograniczeniu części zaplanowanych wydarzeń. Urząd Miasta i Gminy w Skalbmierzu zwrócił się również do poszczególnych instytucji z prośbą o niedelegowanie na uroczystości najmłodszych mieszkańców.
Obchody rozpoczęły się na cmentarzu parafialnym. Na miejscu pochówku poległych żołnierzy różnych formacji oraz pomordowanych mieszkańców złożono wiązanki kwiatów, zapalono znicze i odmówiono modlitwę. Następnie na Rynku uformowano kolumnę, która zatrzymała się pod kamiennym krzyżem z figurami św. Rozalii i św. Rocha – w miejscu, gdzie 82 lata temu mieszkańcy Skalbmierza oczekiwali na egzekucję. Delegacje złożyły tam wiązanki kwiatów.
Kolejnym punktem uroczystości był przemarsz uczestników, prowadzony przez Orkiestrę Dętą OSP Skalbmierz, pod Pomnik Ofiar Pacyfikacji. Tam odbyła się główna część obchodów. Odegrano hymn państwowy oraz hejnał Miasta i Gminy Skalbmierz, a następnie delegacje złożyły wieńce i wiązanki kwiatów.
Wieńce i wiązanki przed Pomnikiem Ofiar Pacyfikacji złożyły następujące delegacje (w kolejności składania):
Delegacja Urzędu Miasta i Gminy w Skalbmierzu z burmistrzem Markiem Juszczykiem, zastępcą burmistrza Kamilem Włosowiczem, sekretarz Agatą Pietrzyk oraz skarbnik Agnieszką Basiak-Nosal.
Poseł na Sejm RP Krzysztof Lipiec.
Delegacja Rady Miejskiej w Skalbmierzu z przewodniczącym Leszkiem Śmiechem, wiceprzewodniczącymi Anną Śliwą i Anną Kocerbą oraz radnymi Markiem Budą i Janem Janusem.
Dyrektor Biura Posła do Parlamentu Europejskiego Arkadiusza Mularczyka – Marek Mazur.
Przewodniczący Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski.
Delegacja Starostwa Powiatowego w Kazimierzy Wielkiej ze starostą Janem Nowakiem, przewodniczącym Rady Powiatu Jerzym Bojanowiczem oraz wicestarostą Markiem Olejarskim.
Przewodniczący Zarządu Miasta Skalbmierz Krzysztof Włosowicz.
Delegacja służb mundurowych: Komendant Powiatowy Policji w Kazimierzy Wielkiej podinsp. Artur Pietras, Komendant Powiatowy PSP w Kazimierzy Wielkiej bryg. Krzysztof Jach oraz kpt. Tomasz Olszewski z Wojskowego Centrum Rekrutacji w Busku-Zdroju.
Miejsko-Gminne Koło Polskiego Stronnictwa Ludowego z prezesem Świętokrzyskiej Izby Rolniczej Mirosławem Fucią.
Sekretarz Gminy Czarnocin Agata Wróbel.
Przedstawiciel Koła Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej w Kazimierzy Wielkiej Hubert Przybyszewski.
Przedstawicielka Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Skalbmierzu oraz Kół Gospodyń Wiejskich Gminy Skalbmierz - Bożena Mostek.
Dyrektor Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Skalbmierzu Agata Oleksy.
Delegacja Zespołu Placówek Oświatowych w Skalbmierzu z dyrektor Anetą Blicharz.
Delegacja Zespołu Szkół Zawodowych w Skalbmierzu z dyrektorem Waldemarem Czajką.
Delegacja Centrum Edukacji Ustawicznej w Skalbmierzu z dyrektor Agnieszką Prządą.
Delegacja Placówki Terenowej KRUS w Kazimierzy Wielkiej z kierownikiem Mariuszem Szmitkiem.
Delegacja Szkoły Podstawowej im. Mikołaja Reja w Topoli.
Delegacja Koła Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów w Skalbmierzu z wiceprzewodniczącą Teresą Rubachą.
Delegacja Miasta i Gminy Proszowice: zastępca burmistrza Danuta Szopa oraz sekretarz Magdalena Koperczak-Basta.
Delegacja Miasta i Gminy Miechów: dyrektor Muzeum Ziemi Miechowskiej Marcin Florek, przedstawiciele Koła Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej w Miechowie oraz Społecznego Komitetu Obchodów Uroczystości Patriotycznych „Gryf”.
Delegacja Klubu Senior+ w Skalbmierzu z kierownik Ewą Buras.
Radni Rady Powiatu Kazimierskiego z Klubu Prawo i Sprawiedliwość: Anna Żarnowiecka, Marek Pikulski i Jarosław Miszczyk.
Zarząd Główny Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej w Krakowie z prezesem Ryszardem Chećko.
Zarząd Obszaru Południowego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” w Krakowie z prezes Małgorzatą Janiec.
Delegacja Towarzystwa Krzewienia Tradycji Kawalerii Polskiej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego z Ryszardem Sobierajem.
Przewodnicząca Koła Gospodyń Wiejskich w Szarbi Zwierzynieckiej Barbara Kuśpiel.
Podczas uroczystości przedstawiciele Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej z Krakowa z prezesem Ryszardem Chećko i wiceprezesem Jackiem Jańcem wręczyli komendantowi gminnemu OSP Markowi Gali oraz wieloletniemu kapelmistrzowi Orkiestry Dętej OSP Skalbmierz Bolesławowi Sikorskiemu Honorowe Odznaki 106. Dywizji Piechoty Armii Krajowej Inspektoratu „Maria”.
Kolejnym punktem obchodów była uroczysta Msza Święta w kościele parafialnym, której przewodniczył proboszcz parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Skalbmierzu ks. kan. Krzysztof Balcer.
Po Eucharystii okolicznościowe przemówienia wygłosili: burmistrz Miasta i Gminy Skalbmierz Marek Juszczyk, poseł na Sejm RP Krzysztof Lipiec, dyrektor Biura Posła do Parlamentu Europejskiego Arkadiusza Mularczyka Marek Mazur oraz przewodniczący Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski.
Na zakończenie uczestnicy obchodów powrócili na skalbmierski Rynek, gdzie mogli obejrzeć wystawę fotografii poświęconą obchodom rocznic pacyfikacji, przygotowaną przez Tadeusza Chołdę i jego siostrę Lidę. Następnie wszyscy zostali zaproszeni na poczęstunek, w tym tradycyjną strażacką grochówkę.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom uroczystości, którzy mimo ogromnego upału zdecydowali się wziąć udział w obchodach: pocztom sztandarowym, delegacjom, związkom kombatanckim, zaproszonym gościom, rodzinom poległych i pomordowanych oraz mieszkańcom, którzy swoją obecnością godnie uczcili 82. rocznicę pacyfikacji Skalbmierza.
Słowa podziękowania kierujemy również do druhen i druhów z jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w Baranowie, Boszczynku, Skalbmierzu i Topoli oraz druhen i druhów z jednostek w Drożejowicach i Sielcu Kolonii za zabezpieczenie trasy przemarszu kolumny z uczestnikami obchodów. Dziękujemy także Orkiestrze Dętej OSP Skalbmierz z kapelmistrzem Sebastianem Gawłem oraz komendantowi gminnemu OSP Markowi Gali za organizację ceremoniału. Dziękujemy również organiście skalbmierskiej parafii Wojciechowi Szymczykowi i jego synowi Damianowi za oprawę muzyczną Mszy świętej oraz Tadeuszowi Chołdzie i jego siostrze Lidii za przygotowanie okolicznościowej wystawy fotografii. Serdecznie dziękujemy także Pani Beacie Krakowiak oraz Paniom z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skalbmierzu za nieocenioną pomoc w przygotowaniu posiłku dla uczestników uroczystości.
Pacyfikacja Skalbmierza była jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w historii miasta i całego regionu. Rozegrała się 5 sierpnia 1944 roku podczas walk o tzw. Rzeczpospolitą Partyzancką – największy obszar wyzwolony spod okupacji niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie.
Tego dnia od strony Szarbi Zwierzynieckiej do Skalbmierza wkroczyły oddziały niemieckie wspierane przez żołnierzy Ukraińskiego Legionu Samoobrony. Rozpoczęła się brutalna pacyfikacja miasta – podpalano domy, mordowano mieszkańców, rabowano mienie i gromadzono ludność na rynku z zamiarem dokonania masowej egzekucji. Tragiczny los miasta odmienił bohaterski kontratak oddziałów Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i Armii Ludowej, wsparty przez radzieckie czołgi, który uratował wielu mieszkańców przed zagładą.
W wyniku walk i pacyfikacji zginęło około 64 mieszkańców Skalbmierza oraz ponad 20 partyzantów, a znaczna część miasta została spalona i zniszczona.
Pamięć o ofiarach tych tragicznych wydarzeń pozostaje żywa do dziś.
